Những khó khăn trong chuyển đổi số cấp xã phường

Chuyển đổi số cấp xã, phường được xác định là nền tảng của chính quyền số, nơi tiếp xúc trực tiếp với người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản về hạ tầng, con người, dữ liệu và tư duy vận hành. Bài viết phân tích các khó khăn trong chuyển đổi số cấp xã phường, từ đó làm rõ những vấn đề cần ưu tiên tháo gỡ.

1. Vai trò của chuyển đổi số ở cấp xã, phường

Cấp xã, phường là cấp chính quyền gần dân nhất, nơi trực tiếp tiếp nhận, xử lý và giải quyết hầu hết các nhu cầu hành chính, dịch vụ công thiết yếu của người dân và doanh nghiệp. 

Nền tảng của chính quyền số từ cơ sở

Chuyển đổi số cấp xã, phường là điểm khởi đầu quan trọng để hình thành chính quyền số đồng bộ từ trung ương đến địa phương. Khi các quy trình quản lý, xử lý hồ sơ và cung cấp dịch vụ công tại cơ sở được số hóa và chuẩn hóa, dữ liệu sẽ được kết nối liên thông với cấp huyện, tỉnh và quốc gia. Nếu cấp xã chưa chuyển đổi số hiệu quả, toàn bộ hệ thống phía trên sẽ gặp khó khăn trong việc tổng hợp, phân tích và ra quyết định.

Nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành địa phương

Thông qua các hệ thống số, cán bộ xã, phường có thể:

• Quản lý hồ sơ, dân cư, đất đai, trật tự xây dựng một cách tập trung
• Giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy và xử lý thủ công
• Theo dõi tình hình kinh tế – xã hội, an sinh, an ninh trật tự theo thời gian thực

Điều này giúp lãnh đạo địa phương ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn dựa trên dữ liệu thay vì kinh nghiệm rời rạc.

Cải thiện chất lượng dịch vụ công cho người dân

Chuyển đổi số giúp thay đổi cách người dân tiếp cận chính quyền:

• Nộp hồ sơ, tra cứu thủ tục trực tuyến
• Giảm thời gian chờ đợi và đi lại
• Minh bạch tiến độ xử lý hồ sơ

Từ đó, cấp xã, phường chuyển từ mô hình “quản lý – xử lý” sang phục vụ người dân, nâng cao mức độ hài lòng và niềm tin của cộng đồng.

2. Những khó khăn trong chuyển đổi số cấp xã, phường

Thiếu nhân lực chuyên môn

Chuyển đổi số ở cấp xã, phường đang gặp khó khăn lớn do thiếu nhân lực công nghệ chuyên môn. Nhiều cán bộ phụ trách còn kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản về CNTT, quản trị dữ liệu và vận hành hệ thống số. Điều này khiến việc triển khai phần mềm, xử lý dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến gặp nhiều vướng mắc, trở thành “điểm nghẽn” trong quá trình chuyển đổi số. 

Vì vậy, đào tạo và củng cố nguồn nhân lực công nghệ tại cơ sở là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo chuyển đổi số bền vững. 

Hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ

Không ít địa phương, đặc biệt là vùng nông thôn, miền núi, đang thiếu hạ tầng công nghệ thông tin đạt chuẩn. Khi hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ, việc triển khai các nền tảng như quản lý văn bản điện tử, họp trực tuyến, ký số hay dịch vụ công mức độ 4 gần như không thể thực hiện hiệu quả. 

Rào cản nhận thức và năng lực tiếp cận công nghệ

Không chỉ thiếu về nhân lực và hạ tầng, rào cản về nhận thức cũng là điểm nghẽn trong cải cách hành chính cấp xã. Người dân ở nhiều nơi chưa thấy rõ lợi ích của việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến, vẫn có thói quen đến trực tiếp trụ sở để làm thủ tục. Về phía cán bộ, phần lớn chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến việc tiếp cận công nghệ còn dè dặt, thiếu tự tin. Các hoạt động tuyên truyền và tập huấn chưa tạo ra chuyển biến thực chất trong hành vi và tư duy ứng dụng công nghệ.

Nguồn lực tài chính hạn chế

Chuyển đổi số là một quá trình dài hạn, đòi hỏi kinh phí đáng kể để đầu tư hạ tầng, phần mềm và đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, ngân sách cấp xã, phường thườnghạn hẹp và phụ thuộc vào cấp trên, nên rất khó để chủ động triển khai đồng bộ. 

Nhiều dự án chuyển đổi số tại cơ sở phải thực hiện theo mô hình “tận dụng nguồn lực sẵn có”, dẫn đến tình trạng manh mún, thiếu tính kế thừa và khó duy trì lâu dài. 

Người dân chưa quen với công nghệ số

Mặc dù tỷ lệ người dân sử dụng smartphone ngày càng cao, nhưng ở nhiều vùng, thói quen làm việc giấy tờ vẫn phổ biến. Người dân chưa quen với việc nộp hồ sơ, tra cứu thông tin, hoặc thanh toán trực tuyến. Sự e dè này cũng khiến cho việc thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến gặp nhiều rào cản.

3. Định hướng tháo gỡ và giải pháp gợi mở

Cần tập trung đầu tư hạ tầng số đồng bộ, hiện đại, bảo đảm kết nối băng thông rộng đến các sở, ngành và xã, phường; nâng cấp mạng MAN, LAN và thiết bị CNTT cho các trụ sở sau hợp nhất. Đồng thời, phát triển hạ tầng điện toán đám mây và AI phục vụ chính quyền số, đô thị thông minh và kinh tế số.

Song song đó, thúc đẩy hệ sinh thái công nghệ và đổi mới sáng tạo thông qua mở rộng Công viên phần mềm Đà Nẵng, đẩy nhanh các khu CNTT, không gian đổi mới sáng tạo, hình thành cụm công nghệ số, AI – bán dẫn và trung tâm thử nghiệm, chuyển giao công nghệ.

Về chính sách, cần cơ chế hỗ trợ và ưu đãi đầu tư hạ tầng số, khuyến khích dùng chung hạ tầng viễn thông, thu hút doanh nghiệp đầu tư trạm BTS, trung tâm dữ liệu và mở rộng viễn thông đến vùng sâu, vùng xa.

Đồng thời, nâng cấp hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, đẩy mạnh số hóa hồ sơ, phát triển dịch vụ công trực tuyến trên thiết bị di động và các nền tảng dùng chung cho chính quyền số.

Cuối cùng, chú trọng phổ cập kỹ năng số và an toàn thông tin, hỗ trợ thiết bị, internet cho người dân khó khăn; triển khai hiệu quả Tổ công nghệ số cộng đồng và đầu tư hệ thống giám sát, ứng cứu an ninh mạng. 

Giải pháp tại VR360

Phát triển không gian số địa phương với vrSmart Tourism

Bên cạnh quản lý hành chính, chuyển đổi số xã, phường cần gắn với phát triển kinh tế – văn hóa – du lịch địa phương, trong đó vrSmart Tourism là giải pháp hiệu quả, mang lại giá trị trực quan.

Với vrSmart Tourism cấp xã, phường, không gian địa phương được tái hiện sinh động trên môi trường số thông qua bản đồ du lịch thông minh, kết hợp tour tham quan ảo 360° các điểm đến tiêu biểu như di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, làng nghề truyền thống, khu sinh thái, lễ hội văn hóa hay sản phẩm OCOP. Người dùng có thể khám phá không gian từ xa, tiếp cận thông tin một cách trực quan, đầy đủ trước khi đưa ra quyết định tham quan, học tập hay đầu tư.

Không chỉ phục vụ du khách, không gian số địa phương còn là công cụ hỗ trợ chính quyền trong công tác quản lý, truyền thông và kết nối cộng đồng. Việc số hóa và trực quan hóa giúp cán bộ dễ dàng giới thiệu địa phương với đối tác, nhà đầu tư; người dân tiếp cận thông tin minh bạch, rõ ràng; học sinh, sinh viên có thêm tư liệu học tập về lịch sử – văn hóa bản địa.

📍Tìm hiểu chi tiết các giải pháp chuyển đổi số cấp xã phường tại bài viết: Các giải pháp chuyển đổi số cho cấp xã phường 

Chuyển đổi số cấp xã, phường là bài toán nền tảng nhưng cũng khó nhất trong tiến trình xây dựng chính quyền số. Việc nhìn thẳng vào các khó khăn trong chuyển đổi số cấp xã phường sẽ giúp các địa phương lựa chọn đúng trọng tâm đầu tư, tránh dàn trải và từng bước xây dựng hệ sinh thái số bền vững, lấy người dân làm trung tâm.

Bài viết được tham khảo, tổng hợp từ các nguồn sau đây vào ngày 5/02/2026:
https://hdnd.danang.gov.vn/News/ReadNews/23268
https://hoatgiang.thanhhoa.gov.vn/chuyen-doi-so/thuc-trang-va-co-hoi-chuyen-doi-so-xa-phuong-hien-nay-642179 
https://vjst.vn/tang-toc-chuyen-doi-so-o-cap-xa-ung-dung-tri-tue-nhan-tao-trong-xu-ly-cong-viec-hanh-chinh-cap-xa-76572.html