Các Virtual tour của VR360 đáp ứng tiêu chuẩn WCAG 2.2 A, AA, AAA như thế nào?

Một Virtual Tour dễ tiếp cận được xây dựng để mọi người dùng đều trải nghiệm được. Từ những khách hàng suy giảm thị lực, đang sử dụng dùng trình đọc màn hình, đến người suy giảm thính lực hoặc hạn chế vận động cần thao tác bằng bàn phím thay vì chuột.

Vậy Virtual Tour của VR360 đáp ứng tiêu chuẩn WCAG như thế nào trong thực tế?

Vì sao Virtual Tour cần tính đến khả năng tiếp cận?

Điều 43 Luật Người khuyết tật đặt ra định hướng khuyến khích doanh nghiệp công nghệ thông tin phát triển sản phẩm dành cho người khuyết tật. Cụ thể hơn, Thông tư 26/2020/TT-BTTTT - có hiệu lực từ 1/1/2021 - quy định các Cổng/Trang thông tin điện tử, Cổng dịch vụ công của cơ quan nhà nước phải áp dụng các tiêu chuẩn, công nghệ hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận, một số tiêu chuẩn thuộc diện bắt buộc áp dụng.

Đây chính là lý do mà một số dự án của VR360 triển khai cho cho cơ sở ban ngành lại có yêu cầu về khả năng tiếp cận (accessibility) rõ ràng nhất. 

Ngoài ra với các dự án VR360 triển khai tại thị trường nước ngoài, tích hợp WCAG không còn là một hạng mục nâng cao tùy chọn, mà là một yêu cầu nên được đặt ra ngay từ đầu.

Virtual Tour được xây dựng hướng tới chuẩn WCAG

Với định hướng này, đội ngũ kỹ thuật VR360 có năng lực triển khai Virtual Tour theo các nguyên tắc của WCAG - bộ tiêu chuẩn quốc tế do W3C (www.w3.org) xây dựng cho khả năng tiếp cận web, và cũng là bộ tiêu chuẩn được Thông tư 26/2020/TT-BTTTT tham chiếu.

Khi một dự án cần đến accessibility, yêu cầu này không được xử lý như một lớp tính năng bổ sung sau khi Virtual Tour đã hoàn thiện. Yêu cầu về khả năng tiếp cận được xác định ngay từ giai đoạn xây dựng hồ sơ, rồi đưa vào thiết kế giao diện, phát triển tính năng, xây dựng nội dung và kiểm thử trước khi bàn giao.

Vậy vì sao phải làm từ đầu thay vì bổ sung sau?

Theo một báo cáo của Hội Người mù Việt Nam, Liên hiệp hội về Người khuyết tật Việt Nam và Microsoft, báo cáo là kết quả của việc phân tích, đánh giá một số cổng thông tin điện tử hiện nay, lỗi phổ biến nhất không nằm ở những thứ phức tạp, mà ở những thứ cơ bản bị bỏ sót ngay từ khâu dựng nội dung, bao gồm: thiếu mô tả thay thế cho hình ảnh, thiếu nhãn cho nút bấm và liên kết, đề mục sắp sai thứ tự khiến người dùng trình đọc màn hình khó theo dõi.

Đây đều là lỗi phát sinh từ việc tối ưu khả năng tiếp cận bị coi là bước xử lý sau, không phải một phần của kiến trúc nội dung ngay từ đầu. 

Và việc coi khả năng tiếp cận là một phần của kiến trúc nội dung ngay từ đầu giúp cân bằng giữa khả năng tiếp cận, trải nghiệm người dùng, hiệu quả triển khai và ngân sách. Thay vì như một bước chắp vá ở cuối quy trình sản xuất.

Một chuyến tham quan ảo dễ tiếp cận cần bao gồm những gì?

Để đáp ứng các nguyên tắc dễ tiếp cận, toàn bộ trải nghiệm cần được thiết kế sao cho người dùng có thể nhận biết, điều hướng, tương tác và tiếp nhận nội dung theo nhiều phương thức khác nhau.

Phạm vi này trải rộng, từ những hạng mục nền tảng đến những hạng mục chuyên sâu hơn:

• Điều hướng bàn phím: di chuyển giữa các thành phần tương tác bằng Tab, Shift + Tab, Enter thay vì bắt buộc dùng chuột.
• Hỗ trợ screen reader: tên nút, trạng thái, tiêu đề và chức năng của từng thành phần được xác định rõ để trình đọc màn hình truyền tải được.
• Cấu trúc semantic và quản lý focus: nội dung được tổ chức theo thứ tự logic, focus không bị mất vị trí khi mở menu, popup hoặc chuyển cảnh.
• Độ tương phản: màu chữ, biểu tượng, nút bấm đạt mức tương phản phù hợp cho người suy giảm thị lực.
• Kiểm soát chuyển động: hiệu ứng chuyển cảnh không gây khó chịu cho người nhạy cảm với chuyển động.
• Text alternative: nội dung trực quan mang thông tin có mô tả văn bản thay thế đi kèm.
• Ở mức chuyên sâu hơn: phụ đề video, audio description, ngôn ngữ ký hiệu, đa ngôn ngữ - những hạng mục này đòi hỏi khối lượng sản xuất nội dung lớn hơn đáng kể.

Đây là toàn bộ phạm vi mà WCAG có thể yêu cầu, tùy cấp độ. Nhưng phạm vi lý thuyết và phạm vi VR360 thực sự triển khai cho từng dự án là hai việc khác nhau.

Vậy VR360 áp dụng ở mức nào trên thực tế?

Hiện tại VR360 đang chủ yếu áp dụng các tiêu chuẩn ở cấp Level A - mức tối thiểu trong ba cấp độ A, AA, AAA của WCAG. Và thực tế không phải tất cả mọi dự án chúng tôi đề áp dụng tiêu chuẩn này.

Vậy tại sao không phải mọi Virtual Tour đều được tích hợp WCAG, nếu năng lực kỹ thuật đã có sẵn?

Thứ nhất, Level A giải quyết đúng những vấn đề cơ bản nhất, gồm: điều hướng bàn phím, text alternative cho nội dung có ý nghĩa, không phụ thuộc màu sắc để truyền tải thông tin và phụ đề cho nội dung video/audio có sẵn.

Thứ hai, WCAG được chúng tôi xem như một tính năng và việc có tích hợp hay không phụ thuộc hoàn toàn vào yêu cầu của khách hàng hoặc chủ đầu tư. Với một vài dự án thuộc khối nhà nước và dự án nước ngoài, chúng tôi nhận được yêu cầu này rất rõ ràng.

Vậy khi nào bạn nên cân nhắc tích hợp WCAG?

Nếu dự án của bạn thuộc khối nhà nước, phục vụ công trình công cộng, bảo tàng, di tích hoặc cơ sở giáo dục, câu hỏi không còn là "có nên hay không" mà là "cần đạt ở phạm vi nào". Vì đây là nhóm dự án có khả năng chịu ràng buộc pháp lý hoặc yêu cầu trong hồ sơ mời thầu. Nên đặt vấn đề này ngay từ giai đoạn lên hồ sơ.

Hạn chế bổ sung sau khi tour đã hoàn thiện vì cấu trúc điều hướng và nội dung thay thế cần được tính toán cùng lúc với thiết kế giao diện, không phải chắp thêm vào cuối.

Nếu dự án của bạn là một showroom hay khách sạn thương mại thông thường, quyết định phụ thuộc vào việc bạn có nhóm khách hàng mục tiêu thực sự cần đến hạng mục này hay không và ngân sách sẵn sàng dành cho hạng mục đó. VR360 sẽ tư vấn cụ thể mức chi phí phát sinh dựa trên quy mô dự án trước khi bạn quyết định.

Mỗi lựa chọn đều được minh bạch ngay từ giai đoạn brief

Ngay từ giai đoạn brief, VR360 có thể cùng khách hàng xác định:

• Đối tượng người dùng chính của Virtual Tour.
• Mức tuân thủ WCAG 2.2 mong muốn: A, AA hoặc AAA.
• Những tiêu chí accessibility bắt buộc.
• Những hạng mục nội dung cần sản xuất bổ sung như caption, transcript, audio description hoặc ngôn ngữ ký hiệu.
• Phạm vi kiểm thử và đánh giá trước khi bàn giao.
• Ngân sách tương ứng với mức độ accessibility của dự án.

Nếu khách hàng lựa chọn không triển khai một hạng mục, VR360 sẽ nêu rõ hạng mục đó ảnh hưởng như thế nào đến phạm vi tiêu chuẩn dự kiến đạt được, thay vì mặc định tuyên bố tour đạt mức AA hoặc AAA.

Câu hỏi thường gặp

VR360 có cung cấp virtual tour tiếp cận đầy đủ (fully accessible) không?

Có, khi khách hàng yêu cầu. Năng lực kỹ thuật của team đáp ứng được toàn bộ tiêu chí AAA. Trong thực tế triển khai, phần lớn dự án dừng ở mức AA vì đây là mức cân bằng giữa chi phí, thời gian và nhu cầu thực tế của đa số người dùng.

Sự khác biệt giữa AA và AAA trong một virtual tour là gì?

AA là mức mà phần lớn website và tour thương mại hướng tới, đồng thời là mức mà đa số quy định pháp lý về khả năng tiếp cận yêu cầu. AA đảm bảo điều hướng bằng bàn phím, tương thích trình đọc màn hình, tỷ lệ tương phản tối thiểu 4.5:1 cho văn bản thường, mô tả âm thanh (audio description) và văn bản thay thế cho nội dung hình ảnh.

Virtual tour có thể đạt AAA mà không cần plugin/overlay hỗ trợ không?

Có - và đó là cách duy nhất để đạt được. Các overlay hay widget accessibility gắn thêm không khiến một tour tuân thủ chuẩn; chúng chỉ phủ lên bề mặt của một tour vốn không được xây cho mục đích này, và thường xung đột với công cụ hỗ trợ mà người dùng khiếm thị/khiếm thính đã cài sẵn (trình đọc màn hình, bàn phím điều hướng riêng). AAA thực sự chỉ đến từ việc xây dựng tour đúng chuẩn ngay từ đầu.

Chi phí và thời gian giữa AA và AAA chênh lệch ra sao?

AAA đòi hỏi nhiều thời gian hơn ở từng khâu: chuẩn bị nội dung thay thế đầy đủ hơn, kiểm tra tương phản và điều hướng sâu hơn, đôi khi cần audit độc lập từ bên thứ ba. Mức chênh lệch phụ thuộc quy mô và độ phức tạp của tour. Với phần lớn khách hàng, A là mức phù hợp; VR360 tư vấn cụ thể khi nào AA, AAA thực sự đáng đầu tư.

Khả năng tiếp cận là một phần trong bài toán thiết kế và triển khai Virtual Tour. Tùy vào đối tượng người dùng, mục tiêu sử dụng và yêu cầu của từng dự án.

VR360 sẽ tư vấn mức độ tuân thủ phù hợp, từ WCAG 2.2 A cho phần lớn dự án đến AAA khi cần mức độ tiếp cận cao hơn.

Liên hệ ngay hotline 0935 69 03 69 để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.