Metaverse là gì? Những điều cần biết về vũ trụ ảo

Bài viết được viết lần đầu vào năm 2022 và cập nhật vào tháng 7/2026 nhằm đảm bảo tính toàn vẹn của nội dung. 

Metaverse là một trong những khái niệm được nhắc đến nhiều nhất trong những năm gần đây, nhưng cũng là công nghệ khiến nhiều người dễ nhầm lẫn. Liệu Metaverse có chỉ là thế giới ảo, hay còn là nền tảng mở ra cách con người làm việc, học tập, giải trí và kinh doanh trong tương lai? 

Trong bài viết này, VR360 sẽ giúp bạn hiểu rõ Metaverse là gì, cách công nghệ này hoạt động, những ứng dụng thực tế đang được triển khai và giá trị mà Metaverse mang lại trong hành trình chuyển đổi số.  

Metaverse là gì? 

Metaverse không thực sự đề cập đến bất kỳ loại công nghệ cụ thể nào, mà là một sự thay đổi rộng lớn (thường mang tính suy đoán) trong cách chúng ta tương tác với công nghệ. (Ravenscraft, 2022) 

Nói một cách đơn giản, Metaverse là giai đoạn tiếp theo của internet, nơi chúng ta có thể tương tác trong không gian vật lý. Chúng ta sẽ có thể đi bộ qua các địa điểm và khu vực, tương tác chính thức với người khác và có những tương tác tự phát như trong đời thực, tất cả điều này là một phần của Web 3.0 đang dần hình thành. 

Vào buổi đầu của internet (Web 1.0), internet chỉ là một nguồn cung cấp thông tin tĩnh. Đến Web 2.0, chúng ta chứng kiến sự trỗi dậy của các cộng đồng trực tuyến, mạng xã hội và sự hợp tác. Web đã chuyển từ một thư viện trực tuyến thành một không gian tương tác hơn, nơi các cộng đồng có thể phát triển và chia sẻ thông tin. Web 3.0 sẽ đưa điều này lên một tầm cao mới, trở thành một web phi tập trung, và metaverse là một phần của điều này. Các mạng xã hội sẽ phát triển để trở thành những nơi có không gian ảo, tiền tệ và văn hóa riêng, từ đó mô phỏng sát hơn cách chúng ta tương tác với nhau trong đời thực.  

Ví dụ, về mặt lý thuyết, bạn có thể được nhận vào Đại học Cambridge và theo học trong thế giới ảo. Khuôn viên trường có thể là một mô phỏng kỹ thuật số của khuôn viên trường thực tế và bạn có thể tham dự các bài giảng (đại diện bởi hình đại diện của bạn) có thể đi dạo quanh khuôn viên trường, tham dự các bài giảng và giao lưu với các sinh viên khác.  

Nguồn gốc của Metaverse 

Thuật ngữ Metaverse xuất hiện lần đầu trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng Snow Crash của Neal Stephenson năm 1992, mô tả một không gian ảo song song nơi con người tương tác qua avatar. Khái niệm này sau đó được hiện thực hoá dần qua các nền tảng game trực tuyến nhiều người chơi và thế giới ảo mô phỏng xã hội. 

Metaverse trở thành xu hướng công nghệ toàn cầu rõ rệt hơn từ năm 2021, khi các tập đoàn công nghệ lớn công bố chiến lược đầu tư quy mô lớn vào lĩnh vực này, kéo theo làn sóng phát triển hạ tầng phần cứng VR/AR, nền tảng phần mềm và ứng dụng thử nghiệm ở nhiều ngành. Tại Việt Nam, một số địa phương đã triển khai thử nghiệm mô hình không gian ảo cho ngành du lịch và di sản văn hoá từ giai đoạn 2022, đặt nền móng cho các ứng dụng Metaverse gắn với dữ liệu không gian thực tế. 

Metaverse bùng nổ khi nào? 

Đỉnh điểm là từ giữa tháng 10 năm 2021 giám đốc điều hành Facebook, Mark Zuckerberg, đã quyết định thay đổi tên công ty thành Meta tại hội nghị Connect 2021 của Facebook.

Như vậy, với tuyên bố của Mark Zuckerberg về việc sẽ định hướng Facebook từ một “Social Media company” trở thành “Metaverse company”, cùng với việc công ty Epic Games (công ty đứng sau tựa game Fortnite) gọi vốn $1B với tham vọng đưa tựa game này trở thành Metaverse, thì hiện tại metaverse đã trở thành từ khóa hot nhất trong giới công nghệ năm 2021.

Metaverse hoạt động như thế nào? 

Metaverse vận hành dựa trên các không gian ảo 3D, nơi người dùng có thể làm việc, học tập, giải trí và tương tác với nhau thông qua Internet. Người dùng truy cập Metaverse bằng kính thực tế ảo (VR), thiết bị thực tế tăng cường (AR) hoặc ngay trên máy tính, điện thoại. 

• Với VR, người dùng được đắm chìm hoàn toàn trong thế giới ảo. Họ có thể quan sát 360°, di chuyển, tương tác với đồ vật và giao tiếp với người khác thông qua avatar như đang hiện diện trong không gian đó.
• Với AR, các đối tượng kỹ thuật số được hiển thị ngay trên môi trường thực, kết hợp giữa thế giới thật và thế giới ảo để tạo ra trải nghiệm liền mạch. 

Điểm đặc biệt của Metaverse là khả năng kết nối nhiều không gian số. Về lý thuyết, người dùng có thể di chuyển giữa các nền tảng khác nhau mà vẫn giữ nguyên danh tính, avatar và tài sản kỹ thuật số của mình. 

Bên cạnh đó, nhiều nền tảng Metaverse còn ứng dụng Blockchain, tiền mã hóa (Cryptocurrency) và NFT để xây dựng nền kinh tế số. Nhờ đó, người dùng có thể sở hữu, mua bán hoặc giao dịch các tài sản ảo như trang phục cho avatar, vật phẩm trong game hay bất động sản ảo. Tuy nhiên, không phải mọi nền tảng Metaverse đều sử dụng Blockchain; nhiều hệ sinh thái vẫn hoạt động hiệu quả mà không cần công nghệ này. 

Đặc điểm cốt lõi của Metaverse 

Tính liên tục (Persistence): không gian ảo tiếp tục tồn tại và cập nhật dữ liệu ngay cả khi người dùng không truy cập. 

Tính mở (Openness): người dùng có thể tham gia, rời đi hoặc đóng góp nội dung mà không bị giới hạn bởi một nền tảng đóng. 

Khả năng tương tác đa người dùng: nhiều người có thể cùng hiện diện, trao đổi và thực hiện hành động trong cùng một không gian theo thời gian thực. 

Mức độ nhập vai (Immersion): được đánh giá dựa trên độ chân thực của hình ảnh, âm thanh và khả năng phản hồi tương tác so với trải nghiệm ngoài đời thực. 

Ví dụ về Metaverse 

Mặc dù Metaverse hoàn chỉnh vẫn đang trong quá trình phát triển, nhiều nền tảng đã hiện thực hóa một phần của khái niệm này. Chúng cho phép người dùng tạo avatar, tương tác trong không gian 3D, sở hữu tài sản số và tham gia các hoạt động kinh tế hoặc giải trí trực tuyến. 

Axie Infinity 

Axie Infinity là một trong những dự án Metaverse nổi tiếng được phát triển trên blockchain Ethereum. Người chơi sở hữu các nhân vật kỹ thuật số (NFT), tham gia chiến đấu, giao dịch và xây dựng nền kinh tế trong game. Mô hình Play-to-Earn từng đưa Axie Infinity trở thành một trong những trò chơi blockchain có lượng người dùng lớn nhất thế giới. 

Decentraland 

Decentraland là thế giới ảo 3D cho phép người dùng mua bán đất ảo, xây dựng không gian riêng và tổ chức nhiều hoạt động như triển lãm nghệ thuật, sự kiện, hội nghị hay kinh doanh trực tuyến. Đây là một trong những ví dụ điển hình về việc kết hợp không gian số với nền kinh tế số trong Metaverse. 

Enjin 

Enjin là nền tảng hỗ trợ phát triển tài sản kỹ thuật số và trò chơi trên blockchain. Các nhà phát triển có thể tạo vật phẩm, tích hợp vào nhiều trò chơi hoặc ứng dụng khác nhau, đồng thời cho phép người dùng sở hữu và giao dịch tài sản số trên cùng một hệ sinh thái. 

Bạn có thể làm gì trong Metaverse? 

Metaverse được kỳ vọng sẽ trở thành thế hệ tiếp theo của Internet, nơi con người không chỉ xem nội dung mà còn trực tiếp tham gia, tương tác và trải nghiệm trong các không gian số 3D. Mặc dù vẫn đang trong quá trình phát triển, Metaverse đã được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực và hứa hẹn mở ra những mô hình kinh doanh hoàn toàn mới. 

Làm việc và cộng tác từ xa 

Metaverse cho phép xây dựng văn phòng ảo, nơi nhân viên có thể họp, trao đổi, thuyết trình và làm việc nhóm thông qua avatar trong không gian 3D. So với các cuộc họp trực tuyến truyền thống, hình thức này mang lại cảm giác hiện diện và tương tác tự nhiên hơn. 

Học tập và đào tạo 

Giáo dục là một trong những lĩnh vực hưởng lợi lớn từ Metaverse. Thay vì học qua sách hoặc video, người học có thể tham gia các lớp học ảo, thực hành trong môi trường mô phỏng hoặc khám phá các mô hình 3D trực quan. Điều này đặc biệt hiệu quả với các ngành kỹ thuật, y tế, sản xuất và đào tạo nghề. 

Du lịch và tham quan trực tuyến 

 Người dùng có thể tham quan bảo tàng, di tích, khu du lịch hoặc triển lãm trong không gian 3D mà không cần đến trực tiếp. Đây cũng là xu hướng được nhiều địa phương và doanh nghiệp ứng dụng để quảng bá điểm đến, lưu giữ di sản và nâng cao trải nghiệm trước chuyến đi.  

Mua sắm và thương mại số 

Metaverse mở ra mô hình cửa hàng và trung tâm thương mại ảo, nơi khách hàng có thể khám phá sản phẩm trong không gian 3D, tương tác với nhân viên tư vấn hoặc tham gia các sự kiện ra mắt sản phẩm ngay trên môi trường số. 

Giải trí và sự kiện 

Từ trò chơi trực tuyến, buổi hòa nhạc, triển lãm nghệ thuật đến hội nghị quốc tế, Metaverse tạo ra những trải nghiệm tương tác mà các nền tảng trực tuyến truyền thống khó đáp ứng. 

Sáng tạo nội dung 

Người dùng và doanh nghiệp có thể tự xây dựng không gian ảo, tổ chức sự kiện, thiết kế triển lãm hoặc phát triển các sản phẩm số phục vụ cộng đồng, góp phần hình thành một hệ sinh thái sáng tạo đa dạng. 

Những công nghệ góp phần tạo nên vũ trụ ảo Metaverse 

Với sự tham gia của các công nghệ, Metaverse có niềm tin sẽ trở thành xu hướng lớn nhất trong lịch sử không chỉ là trong ngành công nghiệp bolckchain mà còn lả cả nền internet nói chung. Một không gian ảo hoàn toàn có thể mang đến cho người dùng những trải nghiệm và khám phá không giới hạn. Đi đôi với sự phát triển của công nghệ, ranh giới và sự khác biệt giữa không gian ảo và cuộc sống thực tế đang dần mở ra kỷ nguyên mới, mang đến cho chúng ta rất nhiều cơ hội và sự khác biệt so với trước đây

Công nghệ thực tế ảo VR, AR

Thực tế ảo tăng cường (AR) và thực tế ảo (VR) có thể mang đến cho chúng ta trải nghiệm 3D sống động và hấp dẫn. Đây là cổng vào thế giới ảo của chúng ta. Giống như khái niệm Metaverse, VR tạo ra một môi trường ảo hoàn toàn do máy tính thiết lập. Người dùng có thể sử dụng tai nghe, găng tay và cảm biến VR để khám phá môi trường này.

AR sử dụng các nhân vật và yếu tố kỹ thuật số trực quan để biến đổi thế giới thực. AR dễ tiếp cận hơn VR và có thể dùng trên đa số điện thoại thông minh hay thiết bị kỹ thuật số có máy ảnh.

Tái tạo 3D

Một trong những thách thức đối với Metaverse là việc tạo ra môi trường kỹ thuật số gần với thế giới thực nhất có thể. Nhờ sự trợ giúp của tái tạo 3D, Metaverse có thể tạo ra những không gian chân thực và tự nhiên.

Thông qua máy ảnh 3D đặc biệt, chúng ta có thể biến thế giới thực thành không gian trực tuyến bằng cách kết xuất chính xác mô hình 3D chân thực của các tòa nhà, địa điểm và vật thể thật. Sau đó, dữ liệu không gian 3D và ảnh chụp 4K HD được chuyển đến máy tính để xử lý và tạo ra một bản sao ảo trong Metaverse cho người dùng trải nghiệm. Bản sao ảo như vậy của các đối tượng trong thế giới thực còn được gọi là bản sao kỹ thuật số.

Trí tuệ nhân tạo AI 

AI có khả năng xử lý nhiều dữ liệu với tốc độ cực nhanh. Kết hợp với kỹ thuật máy học, các thuật toán AI có thể học hỏi từ các phép lặp trước đó, tính đến dữ liệu cũ, để cung cấp kết quả duy nhất kèm theo thông tin chi tiết. Các chuyên gia AI đang nghiên cứu khả năng ứng dụng AI để tạo ra những Metaverse sống động và rộng lớn.

Trong Metaverse, có thể áp dụng AI cho các nhân vật không phải người chơi (NPC) ở những tình huống khác nhau. NPC có trong hầu hết mọi trò chơi; đây là một phần của môi trường trò chơi được thiết kế để bày tỏ cảm xúc và phản hồi lại các hành động của người chơi.

Một ứng dụng tiềm năng khác của AI là tạo ra các avatar Metaverse. Người dùng có thể sử dụng công cụ AI để phân tích hình ảnh 2D hoặc quét 3D nhằm tạo các avatar trông giống thật và chính xác hơn. Để làm cho quá trình linh hoạt hơn, AI cũng có thể dùng để tạo các biểu cảm khuôn mặt, kiểu tóc, quần áo và đặc điểm khác nhau, nhờ đó người kỹ thuật số mà chúng ta tạo ra trông sống động hơn.

Blockchain và Crypto 

Một trong những thách thức đối với Metaverse là việc tạo ra môi trường kỹ thuật số gần với thế giới thực nhất có thể. Nhờ sự trợ giúp của tái tạo 3D, Metaverse có thể tạo ra những không gian chân thực và tự nhiên.

Thông qua máy ảnh 3D đặc biệt, chúng ta có thể biến thế giới thực thành không gian trực tuyến bằng cách kết xuất chính xác mô hình 3D chân thực của các tòa nhà, địa điểm và vật thể thật. Sau đó, dữ liệu không gian 3D và ảnh chụp 4K HD được chuyển đến máy tính để xử lý và tạo ra một bản sao ảo trong Metaverse cho người dùng trải nghiệm. Bản sao ảo như vậy của các đối tượng trong thế giới thực còn được gọi là bản sao kỹ thuật số.

Trong tương lai, Crypto (Tiền mã hóa) có thể khuyến khích mọi người thực sự làm việc trong Metaverse. Vì ngày càng nhiều công ty chuyển đổi thành văn phòng trực tuyến để làm việc từ xa, chúng ta sẽ thấy những lời mời ứng tuyển liên quan đến Metaverse.

Big data

Một “vũ trụ ảo” là một khái niệm rất tham vọng, nó đòi hỏi những nền tảng kỹ thuật tiên tiến nhất, kết nối mạnh mẽ nhất và xây dựng một kho nội dung khổng lồ. Nền tảng dữ liệu lớn này đương nhiên đòi hỏi đi kèm công nghệ và kỹ thuật xử lý Big Data kèm theo. 

Mạng internet 5G 

Internet hiện tại đã rất phát triển, tuy nhiên nhằm đảm bảo truyền tại tốt các nội dung chất lượng cao cùng lượng kết nối khổng lồ thì các đơn vị nghiên cứu vẫn đang tiếp tục cho ra đời các công nghệ Internet khác nhau, ngày càng nhanh và tiện lợi hơn (điển hình có thể kể đến công nghệ 5G hiện nay).

Hiện nay Metaverse đã được ứng dụng trong nhiều công ty về sức khỏe, giải trí. Song tiềm năng của môi trường Metaverse mang lại vẫn còn nhiều điều cần khám phá. Ngoài những tiềm năng đáng được mong chờ trong tương lai thì Metaverse cùng mang lại một số rào cản vì Metaverse vẫn còn chưa đến giai đoạn đi xa hơn vì phần mềm và thiết bị vẫn chưa sẵn sàng. Bên cạnh đó Metaverse còn yêu cầu sức mạnh về mặt tính toán, và cần một nguồn lớn nhân lực kỹ sư, nhà thiết kế, quản trị viên để giữa cho Metaverse có thể hoạt động. 

Trong tương lai Metaverse vẫn là một công nghệ được nhiều công ty tìm hiểu, xây dựng và hưởng lợi từ nền tảng này.

LIÊN HỆ HỢP TÁC CÙNG VR360 
VR360 – ĐỔI MỚI ĐỂ KHÁC BIỆT 
- Fb: https://www.facebook.com/vr360vnvirtualtour/
- Hotline:  0935 690 369  
- Email: infor@vr360.com.vn 
- Địa chỉ:

• 123 Phạm Huy Thông, Sơn Trà, Đà Nẵng
• Toà nhà Citilight, số 45 Võ Thị Sáu, Đakao, Quận 1, TP Hồ Chí Minh
• 3B Đặng Thái Thân, Phan Chu Trinh, Hoàn Kiếm, Hà Nội