Kính thực tế ảo có hại không? Những ảnh hưởng cần biết trước khi sử dụng

Thực tế ảo (Virtual Reality) đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ khi hàng loạt thiết bị như Meta Quest 3, Apple Vision Pro, Pico hay HTC Vive ngày càng phổ biến. Không chỉ phục vụ giải trí, VR còn được ứng dụng rộng rãi trong đào tạo, giáo dục, y tế, du lịch, bất động sản và công nghiệp. 

Song song với sự phát triển đó, nhiều người vẫn đặt ra câu hỏi: Kính thực tế ảo có hại không? Có nên sử dụng trong thời gian dài? Trẻ em có nên đeo kính VR?   

Trong bài viết này, VR360 sẽ phân tích dựa trên các khuyến nghị của chuyên gia và nhà sản xuất để giúp bạn hiểu đúng về những ảnh hưởng của kính thực tế ảo, đồng thời biết cách sử dụng VR hiệu quả và an toàn. 

• Xem thêm: Kính thực tế ảo là gì? Cấu tạo kính thực tế ảo và ứng dụng

Kính thực tế ảo hoạt động như thế nào?

Kính thực tế ảo là thiết bị hiển thị hình ảnh 3D trước mắt người dùng kết hợp cảm biến chuyển động để tạo cảm giác đang hiện diện trong một không gian số. 

Khi đeo kính VR, người dùng có thể: 

• Quan sát môi trường 360° 
• Di chuyển trong không gian ảo 
• Tương tác với vật thể 
• Điều khiển bằng tay hoặc bộ điều khiển 
• Tham gia các hoạt động mô phỏng chân thực 

Hiện nay, VR không chỉ được dùng để chơi game mà còn phục vụ trong việc đào tạo bác sĩ, tham quan bảo tàng, du lịch ảo... Chính vì thời gian sử dụng ngày càng nhiều nên việc hiểu rõ các lưu ý về sức khỏe cũng trở nên quan trọng hơn. 

 Kính thực tế ảo có hại không?

Đến nay chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy kính VR gây tổn thương mắt hoặc não ở người khỏe mạnh khi sử dụng theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Tuy nhiên, giống như bất kỳ thiết bị màn hình nào, VR vẫn có thể gây ra một số phản ứng tạm thời nếu sử dụng liên tục trong thời gian dài, nội dung có nhiều chuyển động nhanh, thiết bị không được điều chỉnh đúng khoảng cách mắt hoặc người dùng vốn nhạy cảm với say xe hoặc tiền sử rối loạn tiền đình. 

Các ảnh hưởng này thường chỉ mang tính tạm thời và sẽ giảm sau khi nghỉ ngơi. 

Những ảnh hưởng thường gặp khi sử dụng kính VR 

Mỏi mắt và khô mắt

Đây là hiện tượng phổ biến nhất. 

Trong quá trình sử dụng VR, mắt phải liên tục điều tiết để theo dõi hình ảnh 3D ở khoảng cách rất gần. Đồng thời người dùng thường chớp mắt ít hơn khi tập trung vào nội dung. 

Một số biểu hiện thường gặp gồm: mỏi mắt, khô mắt, nhìn mờ nhẹ sau khi tháo kính, cảm giác căng vùng hốc mắt. Những triệu chứng này tương tự khi sử dụng máy tính hoặc điện thoại trong thời gian dài. 

Cách giảm mỏi mắt: 

• Nghỉ sau mỗi 20–30 phút sử dụng. 
• Điều chỉnh kính vừa với khuôn mặt. 
• Không sử dụng khi mắt đang quá mệt. 

Say chuyển động (Motion Sickness)

Đây là tác dụng phụ được nghiên cứu nhiều nhất của VR. 

Say VR xảy ra khi mắt nhìn thấy cơ thể đang di chuyển nhưng tai trong lại cảm nhận cơ thể vẫn đứng yên. Sự mâu thuẫn tín hiệu này khiến não bộ phản ứng bằng cảm giác chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng và đau đầu nhẹ.  

Không phải ai cũng gặp hiện tượng này. 

Các thiết bị VR thế hệ mới với màn hình có tần số quét cao, độ trễ thấp và khả năng theo dõi chuyển động chính xác đã giúp giảm đáng kể tình trạng say VR so với các thế hệ đầu. 

Cách hạn chế 

• Bắt đầu với các nội dung ít chuyển động. 
• Tăng thời gian sử dụng từ từ. 
• Dừng ngay nếu cảm thấy khó chịu. 
• Không cố tiếp tục khi đang chóng mặt.

Xem thêm: APPLE VISION PRO - Kính thực tế ảo mới nhất của Apple

Mệt mỏi khi sử dụng quá lâu

Một số người có thể cảm thấy mỏi cổ, mỏi vai, nhức đầu khi sử dụng kính VR trong thời gian dài. 

Nguyên nhân chủ yếu đến từ trọng lượng của kính, tư thế ngồi không đúng, sử dụng liên tục nhiều giờ. 

Đây là vấn đề công thái học (ergonomics) chứ không phải do công nghệ VR gây tổn thương. 

Nguy cơ va chạm khi sử dụng

Khi đeo kính VR, người dùng gần như không quan sát được môi trường xung quanh. 

Nếu khu vực sử dụng không đủ rộng có thể xảy ra va chạm vào bàn ghế, tường... Vì vậy luôn nên chọn không gian trước khi sử dụng, bật vùng cảnh báo (Guardian/Boundary) tránh để trẻ nhỏ hoặc vật nuôi đi vào khu vực chơi. 

Trẻ em có nên sử dụng kính VR?

Đây là câu hỏi được rất nhiều phụ huynh quan tâm. 

Hiện nay, hầu hết các nhà sản xuất lớn như Meta, HTC hay Pico đều không khuyến nghị trẻ nhỏ sử dụng thiết bị VR nếu chưa đạt độ tuổi được chỉ định trong hướng dẫn sản phẩm. 

Lý do chủ yếu không phải vì VR được chứng minh gây hại lâu dài, mà do hệ thị giác của trẻ vẫn đang phát triển, trẻ khó nhận biết dấu hiệu mệt mỏi và khả năng giữ thăng bằng chưa hoàn thiện. 

Trong trường hợp trẻ sử dụng VR nên có người lớn giám sát và giới hạn thời gian sử dụng.  

Những quan niệm chưa chính xác về kính VR

"VR làm hỏng mắt" 

Hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định VR gây hỏng mắt ở người khỏe mạnh khi sử dụng đúng cách. 

Các triệu chứng thường gặp chủ yếu là mỏi mắt tạm thời. 

"VR gây tổn thương não" 

Chưa có nghiên cứu đáng tin cậy kết luận rằng thiết bị VR thương mại gây tổn thương não ở người bình thường. 

Những cảm giác như chóng mặt hoặc buồn nôn chủ yếu liên quan đến hiện tượng say chuyển động và sẽ giảm sau khi nghỉ. 

"Bức xạ từ kính VR rất nguy hiểm" 

Các kính VR thương mại phải đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn điện tử trước khi được bán ra thị trường. 

Hiện không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy việc sử dụng kính VR đúng cách tạo ra nguy cơ đặc biệt về bức xạ so với các thiết bị điện tử tiêu dùng khác. 

Cách sử dụng kính VR an toàn

Để có trải nghiệm tốt nhất, người dùng nên: 

• Sử dụng trong không gian rộng, an toàn. 
• Nghỉ giải lao sau mỗi 20–30 phút. 
• Điều chỉnh dây đeo và khoảng cách thấu kính phù hợp. 
• Không sử dụng khi đang quá mệt hoặc say xe. 
• Uống đủ nước. 
• Ngừng sử dụng nếu xuất hiện chóng mặt, buồn nôn hoặc nhìn mờ. 
• Vệ sinh kính định kỳ. 
• Tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất. 

Chỉ với những lưu ý đơn giản này, phần lớn người dùng đều có thể trải nghiệm VR một cách thoải mái. 

Xu hướng mới: Kính VR ngày càng an toàn và dễ sử dụng

Các thiết bị VR thế hệ mới đang cải thiện đáng kể trải nghiệm người dùng nhờ: màn hình có độ phân giải cao hơn, tần số quét lớn, độ trễ thấp, trọng lượng nhẹ hơn, cảm biến theo dõi chính xác...  

Những cải tiến này giúp giảm hiện tượng say VR và nâng cao sự thoải mái khi sử dụng trong thời gian dài.  

Kính thực tế ảo không phải là một công nghệ nguy hiểm như nhiều người vẫn nghĩ. Phần lớn các ảnh hưởng khi sử dụng đều mang tính tạm thời, tương tự khi làm việc lâu với máy tính hoặc điện thoại. 

Điều quan trọng không phải là có nên sử dụng VR hay không, mà là sử dụng đúng cách, đúng thời lượng và đúng mục đích. 

Khi được ứng dụng hợp lý, VR đang mở ra nhiều cơ hội trong giáo dục, y tế, du lịch, đào tạo, bảo tàng số và chuyển đổi số doanh nghiệp. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều tổ chức và cơ quan quản lý lựa chọn công nghệ thực tế ảo như một phần trong chiến lược phát triển dài hạn. 

LIÊN HỆ HỢP TÁC CÙNG VR360 
VR360 – ĐỔI MỚI ĐỂ KHÁC BIỆT 
- Fb: https://www.facebook.com/vr360vnvirtualtour/
- Hotline:  0935 690 369  
- Email: infor@vr360.com.vn 
- Địa chỉ:

• 123 Phạm Huy Thông, Sơn Trà, Đà Nẵng
• Toà nhà Citilight, số 45 Võ Thị Sáu, Đakao, Quận 1, TP Hồ Chí Minh
• 3B Đặng Thái Thân, Phan Chu Trinh, Hoàn Kiếm, Hà Nội